Tatlı Su Balıkları İsimleri: Göl, Baraj ve Derede Yaşayan Türler, Boy ve Yasaklar
Kısa cevap: Türkiye'de göl, baraj ve derelerde oltayla en çok tutulan tatlı su balıkları sazan, sudak, turna, tatlısu levreği, yayın, kadife, kızılkanat, tatlısu kefali ve alabalıktır. Her türün yasal boyu farklıdır: sazan 40 cm (5 adet), sudak 26 cm (10 adet), turna 40 cm (5 adet), yayın 90 cm (1 adet). Zaman yasakları türe ve ile göre değişir; doğal alabalık şu an, 1 Ekim-28 Şubat arasında yasaktır. Güneş levreği, havuz balığı ve tilapya gibi zararlı türlerde boy ve sayı sınırı yoktur, ama bunları canlı yem yapmak ve başka suya taşımak yasaktır.
Göl ve baraj balıkları isimleri: tanıma ve yasal sınır tablosu
Aşağıdaki tablo, iç sularda oltacının karşılaşacağı başlıca türleri, nasıl tanındıklarını ve tebliğdeki en küçük boy ile alıkonulabilir miktarı gösterir. "kg" yazan türlerde adet sınırı yoktur, toplam 5 kg kuralı geçerlidir.
| Tür | Nasıl tanınır | Yaşadığı su | Boy ve miktar | Yasak dönem |
|---|---|---|---|---|
| Sazan | Ağız kenarında iki çift bıyık, iri pullu kalın gövde | Göl, baraj, yavaş akan nehir | 40 cm, 5 adet | İle göre |
| Kadife | Koyu yeşil-altın, çok küçük pullar, kaygan deri, kırmızımsı göz | Sazlık, çamurlu durgun su | 26 cm, 10 adet | İle göre |
| Sudak | Uzun gövde, sivri dişler, iki ayrı sırt yüzgeci | Baraj ve büyük göl, derin su | 26 cm, 10 adet | 15 Mart-30 Nisan |
| Turna | Ördek gagası gibi yassı uzun ağız, sırt yüzgeci kuyruğa yakın | Sazlık ve bitkili göl | 40 cm, 5 adet | 15 Aralık-31 Mart |
| Tatlısu levreği | Dikey koyu bantlar, turuncu alt yüzgeçler, ilk sırt yüzgecinin arkasında siyah leke | Göl, baraj | 18 cm, kg | 15 Mart-30 Nisan |
| Yayın | Pulsuz, iri yassı baş, uzun bıyıklar | Büyük nehir, baraj | 90 cm, 1 adet | İle göre |
| Tatlısu kefali | İri pullar, geniş ve küt baş | Dere, nehir, göl | 20 cm, kg | İle göre; akarsularda yok |
| Kızılkanat | Parlak kırmızı yüzgeçler, yukarı bakan küçük ağız | Göl, sazlık kenarı | Sınır yok, kg | İle göre |
| Siraz | Ağzı aşağı bakar, taş üstünde beslenir | Akarsu | 20 cm, kg | İle göre |
| Karabalık | Siraz akrabası | Fırat-Dicle havzası | 22 cm, 10 adet | İle göre |
| İnci kefali | Küçük, gümüşi | Van Gölü havzası | 18 cm, kg | İle göre |
| Doğal alabalık | Gövdede kırmızı ve siyah benekler | Soğuk, oksijenli dere ve kaynak | 25 cm, 3 adet | 1 Ekim-28 Şubat |
| Gökkuşağı alabalığı | Yanda pembe-mor kuşak, gövdede ve kuyrukta siyah benekler | Baraj, göl | Sınır yok, 10 adet | Yok (orman içi sular hariç) |
| Fırat turnası, maya, şabut | Fırat-Dicle havzasının iri türleri | Büyük nehir ve baraj | 50, 50 ve 45 cm; 1'er adet | İle göre |
Adet ile sınırlanan türler birlikte sayılır: her türün kendi sınırını aşmamak şartıyla toplam en fazla 10 balık alıkonulabilir. Kg ile sınırlanan türlerde en büyük balık hariç kalan balıklar 4 kg'ı geçmemelidir.
Türlere göre av rehberleri
- Sazan avı nasıl yapılır: takım, yem ve illere göre yasak dönem.
- Sudak avı nasıl yapılır: silikon yem ve saat seçimi.
- Turna avı nasıl yapılır: çelik tel ve yem.
- Yayın balığı avı nasıl yapılır: ağır takım ve gece avı.
- Kızılkanat avı nasıl yapılır: göl ve barajda hafif takım.
- Tatlı su levreği nasıl tutulur ve tatlısu kefali nasıl tutulur.
- Barajda ve gölde alabalık nasıl tutulur: doğal alabalık yasağında gökkuşağı alabalığı.
Tatlı su balıklarının yasak dönemi ile göre nasıl değişir?
Sazan, kadife, siraz, yayın, tatlısu kefali ve tabloda ayrıca tarih verilmeyen diğer türler için yasak dönem ilin bulunduğu bölgeye göre belirlenir:
| Yasak dönem | Kapsadığı iller (örnek) |
|---|---|
| 1 Mart-31 Mayıs | Adana, Antalya, Aydın, Denizli, İzmir, Manisa, Muğla, Mersin dahil 12 il |
| 15 Mart-15 Haziran | Ankara, İstanbul, Bursa, Konya, Eskişehir, Aksaray, Sakarya, Edirne dahil 34 il |
| 15 Nisan-15 Temmuz | Diyarbakır, Elazığ, Malatya, Samsun, Sivas, Trabzon, Kayseri, Şanlıurfa dahil 25 il |
| 15 Mayıs-15 Ağustos | Erzurum, Kars, Van, Ağrı, Ardahan, Bitlis, Hakkari, Iğdır, Muş, Bayburt |
Sudak, tatlısu levreği ve turnanın tarihleri ülke genelinde tektir (tabloda). Tatlısu kefali için akarsularda zaman yasağı yoktur; orman içi akarsularda ise ilin bölge tarihi uygulanır. Gökkuşağı alabalığında zaman yasağı yoktur, ancak orman içi sularda doğal alabalık tarihleri geçerlidir. Alabalık yasağının ayrıntısı alabalık av yasağı ne zaman rehberinde.
Avlanması tamamen yasak tatlı su balıkları
Bazı tatlı su türleri hiçbir dönemde avlanamaz: yılan balığı, mersin balıkları, Alakır alası, leopar sazanı, Batman bantlı çöpçü balığı, yağ balığı ve Kangal'daki doktor balıkları olarak bilinen yağlı balık. Bu türlerden biri oltanıza gelirse zarar vermeden hemen suya bırakın.
Zararlı (istilacı) tatlı su balıkları hangileri?
Tebliğ bazı türleri iç sularda "ekolojik açıdan zararlı" sayar. Bu türler yerli balıkların yumurtasını ve yavrusunu yer ya da sazan gibi türlerle rekabet eder.
| Tür | Nasıl tanınır |
|---|---|
| Güneş levreği | Yassı, yuvarlak gövde; solungaç kapağında turuncu-kırmızı uçlu siyah leke |
| Tilapya | Sıcak sularda; yassı gövdeli, dikenli uzun sırt yüzgeçli |
| Havuz balıkları | Sazana benzer ama bıyıksız |
| Gambusia | Birkaç cm boyunda, sivrisinek larvası yiyen küçük balık |
| Çizgili sazan (çakıl balığı) | Küçük; yanlarda boyuna koyu çizgi |
| Gümüş | Küçük, sürü halinde, yanında gümüşi şerit |
Bu türler için boy ve sayı sınırı, kapalı sezon yoktur. Ancak canlı yem olarak kullanılmaları ve bir sudan başka bir suya taşınmaları yasaktır; görüldükleri sular il veya ilçe tarım müdürlüğüne bildirilmelidir. Gökkuşağı alabalığı, turna ve tatlısu levreği de "potansiyel sakıncalı" sayılır: canlı olarak nakledilip başka sulara bırakılamaz.
İç sularda olta ve yem kuralları
- Bir kişi en fazla 4 olta takımı kullanabilir; olta başına en fazla 3 iğne. Alabalık avında en fazla 2 olta, her birinde 2 iğne.
- Birden fazla iğneli küspe kullanmak yasaktır.
- İç sularda yem amaçlı canlı balık kullanımı yasaktır.
- Akarsularda alabalık yalnız yapay yemle avlanabilir.
- Gün içinde av saati sınırı yoktur; avlanma amaçlı ışık kullanımı yasaktır.
Kaynak: Tebliğ No: 2024/21, Çizelge 1, 3, 4, 5 ve 6; Madde 7, 8, 9, 10, 11, 13 ve 14. Mevsimlere göre hangi türün aranacağı tatlı su avcılığında mevsimsel tür takvimi yazısında; yemler tatlı su yemleri ve sudak ve tatlı su levreği yemleri sayfalarında.
Sık Sorulan Sorular
Baraj gölünde hangi balıklar var?
Barajlarda en sık sazan, sudak, kızılkanat, tatlısu kefali, tatlısu levreği ve yayın bulunur; bazı barajlarda turna, kadife ve gökkuşağı alabalığı da vardır. Hangi türün olduğu barajdan baraja değişir; bölgedeki balıkçılara ve il tarım müdürlüğüne sormak en sağlam bilgidir.
Dere balıkları hangileridir?
Derelerde en sık tatlısu kefali, siraz, doğal alabalık ve bölgeye göre karabalık bulunur. Doğal alabalık 1 Ekim-28 Şubat arasında yasaktır ve akarsularda alabalık yalnız yapay yemle avlanabilir.
Havuz balığı ile sazan nasıl ayırt edilir?
Sazanın ağız kenarında iki çift bıyık vardır, havuz balıklarında bıyık yoktur. Havuz balıkları tebliğde zararlı türler arasındadır; boy ve sayı sınırı yoktur, canlı yem olarak kullanılamaz ve başka suya taşınamaz.
Tatlı su balığı başka bir göle bırakılabilir mi?
Hayır. Amatör avda tutulan su ürünlerinin canlı olarak nakledilmesi ve başka kaynaklara bırakılması yasaktır. Tuttuğunuz balığı bırakacaksanız yalnız tuttuğunuz yere, hemen bırakın.
