Olta Makinesi Bakımı ve Yağlama: Hangi Yağ, Nereye, Ne Sıklıkla?

Kısa cevap: Olta makinesinde iki ayrı yağlayıcı kullanılır: rulmanlar, kepçe teli makarası, kol mili ve kol topuzu gibi dönen ufak parçalar için ince makine yağı; gövde içindeki dişliler için koyu gres. Dış yağlamada her noktaya 1 damla yeter; tuzlu suda sık avlanıyorsanız genellikle ayda bir, tatlı suda ve seyrek kullanımda birkaç ayda bir yapılır. Gövdeyi açıp dişlileri greslemek garanti kapsamını etkileyebilir; bu işi yılda bir yetkili servise ya da uzman bir tamirciye bırakın. Çözücü spreyler temizler ama kalıcı yağlama yapmaz.

Olta makinesine hangi yağ kullanılır?

Yağ akışkandır; dar boşluklara sızar ve hızlı dönen parçaları hafifletir. Gres macun kıvamındadır; yerinde kalır ve yük binen dişlileri korur. İkisini karıştırmak sorun çıkarır: rulmana sürülen gres kolu ağırlaştırır, dişliye damlatılan yağ ise kısa sürede akıp gider ve dişliyi kuru bırakır. Tek yön rulmanına (kolu geri kaçırmayan rulman) gres sürmek kaymaya yol açabilir.

Olta makinesi için satılan yağ ve gres en güvenli seçimdir. Elinizde yoksa dış noktalarda ince, saf bir makine yağı (dikiş makinesi yağı gibi) iş görür. Zeytinyağı, ayçiçek yağı gibi mutfak yağları zamanla koyulaşıp yapışır; kalın endüstriyel gresler de hafif bir makineyi ağırlaştırır. Bunları kullanmayın.

Çözücü spreyler olta makinesini yağlar mı?

Pas sökücü ve çok amaçlı çözücü spreyler nemi iter, kiri çözer; bu yüzden ilk sıkıldığında kol yumuşamış gibi gelir. Ama içerdikleri çözücü, makinenin içindeki gresi de inceltip akıtır. Birkaç gün sonra parçalar kuru kalır, tuz ve kum daha kolay tutunur. Bu spreyleri makinenin içine, rulmanlara ve fren pullarına sıkmayın. En fazla bir beze sıkıp dış metal yüzeyi silmek için kullanın, ardından yağlanması gereken noktalara gerçek yağ damlatın.

Olta makinesi bakımı nasıl yapılır? Adım adım dış bakım

Aşağıdaki bakım gövdeyi açmadan yapılır ve yaklaşık 15 dakika sürer. Gerekenler: temiz bez, kulak çubuğu, eski bir diş fırçası, ince yağ ve kâğıt havlu.

1. Makine kuru olsun. Tuzlu sudan sonraki durulama ayrı bir iştir ve deniz suyu sonrası ekipman bakımı rehberinde anlatılıyor. Yağlamaya makine tamamen kuruduktan sonra başlayın; makineyi hiçbir zaman suya batırmayın.
2. Makarayı çıkarın. Ön frenli makinede fren düğmesini sonuna kadar gevşetip sökün, makarayı milden çekin. Arka frenli makinelerde makara genellikle öndeki bir düğmeye basılarak çıkar.
3. Kuru temizlik yapın. Ana mili, makaranın içini ve kepçe telini taşıyan dönen gövdenin (rotor) çevresini bezle silin. Kum ve tuz kristallerini fırçayla alın, koyulaşmış eski yağı kulak çubuğuyla temizleyin.
4. Ana mili yağlayın. Mile 1 damla yağ damlatın, parmakla ince bir film halinde yayın ve makarayı geri takın.
5. Kepçe teli makarasını yağlayın. Misinanın üzerinden döndüğü küçük makaranın iki yanına 1 damla yağ verin. Bu makara dönmezse misina üzerinde sürtünür, burulur ve aşınır; en çok ihmal edilen noktadır.
6. Menteşeleri yağlayın. Kepçe telinin iki yanındaki eklem noktalarına 1'er damla damlatın ve teli on kez açıp kapatın.
7. Kolu yağlayın. Kolu sökün (çoğu makinede kol ters yöne çevrilerek ya da karşı taraftaki kapak açılarak çıkar), mil yuvasına 1-2 damla, kol topuzunun miline 1 damla verin.
8. Fazlayı silin ve çalıştırın. Dışarı taşan yağ toz ve kum toplar; kâğıt havluyla alın. Kolu 20-30 tur çevirip yağı dağıtın, freni gevşek bırakarak saklayın.

Olta makinesinin içi kendim açılıp yağlanır mı?

Dişliler gövdenin içindedir ve ulaşmak için yan kapağın vidalarını açmak gerekir. İçeride belirli sırayla dizilmiş pullar, küçük yaylar ve ayar parçaları bulunur; bir pulun yeri değişirse makine boşluklu ya da sesli çalışır. Ayrıca gövdeyi açmak birçok markada garanti kapsamını sona erdirebilir.

• Makine garanti süresi içindeyse açmayın; satıcıya ya da yetkili servise başvurun.
• İç bakımı (temizlik ve gres) yılda bir, sezon sonunda ya da yoğun tuzlu su kullanımından sonra uzman bir servise yaptırın.
• Bazı makinelerde gövdede küçük bir yağlama deliği bulunur; varsa yalnızca kılavuzda yazan miktarda yağı oraya damlatın.
• Rulman (bilya) değişimi aynı ölçüde parça ister; ölçü ya da sıra hatası makineyi kullanılamaz hale getirebilir.
• Yine de kendiniz açacaksanız parçaları söktüğünüz sırayla beyaz bir havlunun üzerine dizin ve her adımı fotoğraflayın.

Alüminyum makaralı makineler (mağazadaki Fighter 3000 ve Feeder Wind 6000 gibi) tuzlu suya plastik makaradan daha dayanıklıdır; ancak içlerindeki rulmanlar ve dişliler aynı bakımı ister.

Olta makinesi ses yapıyor ya da takılıyorsa ne yapılır?

Geri kaçırma sorununda önce geri dönüş anahtarını kontrol edin; adımlar olta makinesi numaraları rehberinin son bölümünde. Fren kesik kesik kayıyorsa sorun yağda değil fren pullarındadır; olta makinesi fren ayarı yazısındaki tabloya bakın.

Olta makinesi ne sıklıkla bakıma girmeli?

• Her avdan sonra: tuzlu suya girdiyse dışını durulayıp kurulayın, freni gevşetin.
• Ayda bir (tuzlu su, sık kullanım) ya da birkaç ayda bir (tatlı su, seyrek kullanım): yukarıdaki dış bakım ve yağlama.
• Yılda bir: servis bakımı; dişlilerin temizlenip yeniden greslenmesi.
• Uzun saklama öncesi: temizleyin, yağlayın, freni gevşek bırakın; makineyi kuru ve gölge bir yerde, kutusunda ya da kılıfında saklayın.

Makinenin içinde kaç rulman olduğunu ve bunların ne işe yaradığını olta makinesinde bilya sayısı yazısında anlattık. Yeni ya da yedek bir makine arıyorsanız boy ve kapasiteye göre seçenekler olta makineleri sayfasında.